Ansprechpartner:
Jan Graf
Tel 0431 98 384-15
j.graf@heimatbund.de

Schleswig-Holsteinischer
Heimatbund e.V.
Hamburger Landstraße 101
24113 Molfsee
Anfahrt
Mo 8 bis 15 Uhr
Di–Do 8 bis 16 Uhr
Fr 9 bis 13 Uhr
Tel 0431 98 384-0
Fax 0431 98 384-23
info@heimatbund.de

Ansprechpartner:
Jan Graf
Tel 0431 98 384-15
j.graf@heimatbund.de

Schleswig-Holsteinischer
Heimatbund e.V.
Hamburger Landstraße 101
24113 Molfsee
Anfahrt
Mo 8 bis 15 Uhr
Di–Do 8 bis 16 Uhr
Fr 9 bis 13 Uhr
Tel 0431 98 384-0
Fax 0431 98 384-23
info@heimatbund.de

06.05.2020 | Sprache/Literatur

Literaturtipps aus der Niederdeutsch-Abteilung

Immer Freitag füllt sich diese Seite um einen weiteren tollen Literaturtipp für alle Lebenslagen.

Andresen, Walter "Keen Bliev vun Duer" (Quickborn-Verlag 2015, 120 S., 10,80 €)

Walter Andresen ut Hamborg schrifft över sien fiktive Heimatstadt Freesenholm, in de he as Jung vun 13 Johr dat Enn vun den Tweeten Weltkrieg beleevt hett. In knappe Geschichten, schreven ut de Sicht vun düssen Jung, skizzeert he de Minschen in ehr lütte Welt, in de de grote Politik ümmer wedder rinspeelt. Freesenholm is de Hollännerstadt Friedrichstadt - un Walter Andresen kriggt dat hen, kloor un ahn Anklagen to vertellen, in en wunnerbore Platt. He wiest uns: de Spraak döggt allerbest för de eernsten Texten, in de aver ok en lütt beten Humor rinspelen deit. Düt Book schull jedereen lesen!

Arbatzat, Hartmut "Platt dat Lehrbook. Ein Sprachkurs für Erwachsene" Hrsg. v. Institut für niederdeutsche Sprache (Hamburg: Quickborn 2016. 19,80 €)

Hartmut Arbatzat maakt al siet vele Johren Volkshoochschool-Kursen för Plattdüütsch. He hett veel Material tosamenstellt, wat een goot bruken kann to‘t Plattlehren. Mit Hölp vun dat Institut för nedderdüütsche Spraak is dorvun en gode Lehrbook worrn.

In teihn Kapitteln geiht dat um Minschen un Themen vun vundaag, man ok um Wöör un Grammatik. Jedereen, de noch nix afweet vun de plattdüütsche Spraak, kann dor ok alleen mit torechtkamen, man för de VHS-Kursen is dat en allerbeste Book. Weg mit all de enkelten Zeddels un Blääd to’n Öven! De bruukt de Dozenten nu nich mehr. Texten, Lösungsdelen, Opgaven, Radels, Dialogen un Info-Kastens – allens is dor. Ok in School un Uni is dat Book fein to bruken. Wat man nochmal seggen schull: Platt kann jedereen würklich lehren, ok wenn he oder se dat nich vun tohuus mitkregen hett. Is nix anners an en Frömdspraak lehren, villicht noch en beten wat eenfacher.

Bellmann, Johann Dietrich "Windsinfonie" Mit e. Nachw. v. Jochen Müller-Roselius. Inkl. Hörbuch (2 CDs), gelesen v. Holger Janssen. (Plaggenhauer 2008. 101 S., To kriegen bi den Online-Bookhannel Plattschapp för 19,90 €)

Över Minschen wull he nich mehr schrieven, he meen, dat weren denn ümmer de glieken Geschichten, över dat, wat Minschen mitenanner vörhebbt. En Text ahn Minschen sweev em vör, de veer Elementen Luft, Water, Eer un Füer in veer Kapiteln, de „Windsinfonie“. Twee Johr na den Dood vun Johann Dietrich Bellmann (1930 – 2006) keem düt Book mit twee CDs dorbi op den Markt.

De Wind as Person hüüst dörch de Geschicht, wi beleevt em in sien Huus, wo de Blääd in de Slaapkamer ruschelt un de Müüs rümflitzt. Eenmal kümmt en Minsch un kiekt rin, man mit düt „hoochstaakig Volk mit Armflunken ohn Feddern un Kürbiskopp op Stummelhals“ will he nix to doon hebben, denn noch lever mit de Veer-beenten. He maakt sik op en Reis dörch de Welt, weiht över Water un Land, argert sik över de Tweebeenten un ehr kantig Buwarken. He speelt mit Waterdeern un Sanddeern, man de Füerdeern is de, de em wedder na ’t Huus hendrifft. Un liekers dach he an ’t Enn an de Reis, de he noch mal maken wull – „mit apen Ogen un nich blots so överhin – bet he Spraak dorför harr un nich blots de ümmer al mitbröchten Wöör“. En wunnerbore Stück Prosa vun en groten plattdüütschen Verteller. Dat schall man wiederhen düchtig in de Welt rinweihn.

Bertram, Frenz "De de Sünn söch" (Natolesen op de Siet vun dat INS www.ins-bremen.de ünner „Lees-Stücken“)

„De griesen Wulken kemen vun Westen." Mit düssen Satz haalt Frenz Bertram, Autor vun den Roman „De de Sünn söch“, sien Lesers in den Noorden vun Sleswig-Holsteen in’t 19. Johrhunnert. Agnes ehr Weg op de Söök na de Sünn is vull mit Steen. Se is keen Heldin, se höllt allens ut un versöcht, en Utweg to finnen. Un se markt gau: dat Leven is nich gerecht, dat Leven is eenfach blots swoor. Un dorbi will se enfach blots en beten Sünnenschien.

Düsse plattdüütsche Roman vun Frenz Bertram ut Mildstedt, Kappelner Literaturpriesdreger, is as en Internet-Roman in lütte Stücken op de Siet vun dat INS in Bremen rutkamen. Dat gifft keen Book dorvun. Man den Roman kann man kumplett daalladen un ok utdrucken. En wunnerbor Stück plattdüütsche Literatur, rutkamen bi de Schrievwarksteed vun den SHHB.

Borchert, Hertha: Wullhandkrabben un anner Geschichten. Aus dem Nachlass hrsg. v. Irmgard Schindler u. Dirk Römmer (Neumünster: Wachholtz 1998. 210 S.) Düt Book is in’n Hannel nich mehr to kriegen, man över’t Nett hett man en gode Schangs

„Wenn ik nich achter kieken kann, keen dor is, denn will ick ok nichs hören. Musst den Minschen, de di wat will, in de Ogen kieken könen, sünst köönt se di bedregen“. Mit düssen Satz snackt Leno-Tante ut Olengamm gegen dat niemoodsche Radio. Bruukt se nich. Se is Deel vun en Mikrokosmos, en Levenswelt twüschen Bardörp un de Elv an’n Anfang vun’t 20. Johrhunnert, fastholen in plattdüütsche Spraak vun Hertha Borchert.

Hertha Borchert (1895–1985) is opwussen in de Veerlannen un gellt vundaag as Chronistin vun’t Land rundum Hamborg, de akkerat de Welt op’t Dörp opschreven hett. Dor dükert denn Minschen op as Hein Puttfakren un Anno Lüllau, egenwillig un besünners. Över Johrteihnten hett se ehr egen Schrieven torüchstellt un sik blots noch um dat Wark vun ehren Söhn Wolfgang Borchert kümmert. Laat hett man ehr wedderfunnen un düt Book un ok „Barber Wulfen“ op den Markt bröcht.

Düsse Böker sünd wichtige Tüügnissen för de Fruensliteratur domals un ümmer noch dat Lesen weert.

Brandt, Magreta "Harten-Lena. De Katendeern. Keen Autobiographie" (Husum Druck- u. Verlagsges. 2002. 123 S.)

"In mien Lebensfaden is al glieks en Knutten rinkamen". So schrifft Magreta Brandt, 1915 merrn in den Eersten Weltkrieg in en Daglöhner-Familie rinboren, ümmer hungerig na Böker un anners as all Deerns üm ehr rum. "Ik harr doch dat ganze Lexikon ünner mien Bettdeek dörchstudeert". Düt Book schall keen Autobiografie ween un is dat doch - en Bild vun de Tiet domals. Harten-Lena steiht för vele Fruuns, de sik dörchbieten müssen, de stark ween müssen, wenn se mehr wullen as blots de Köh melken.

Liekers düsse Tieden lang vörbi sünd: de Texten hebbt nix vun ehr Faszination verloren. Jüst düt Book höört to de besten un wichtigsten ut de verleden Johrteihnten. Magreta Brandt schrifft in en klangvull Plattdüütsch mit veel Farv - idyllisch is de Rahmen mitünner, man dor stickt soveel mehr dor achter. "Opstahn", so heet de Geschicht vun den Dag, as se op de Welt kümmt. Allens anner, wat passeert an den Dag, is soveel wichtiger ...

Bi den Verlag is de Titel nich mehr to kriegen, man bi den Online-Bookhannel Plattschapp is he op de List.

Bull, Reimer "Lange Nachten ünner de Sünn" (Quickborn-Verlag 2013, 94 S., 10,80 €)

Reimer Bull vertellt in düt Book vun den olen Lauritz Thomsen. De fohrt na de Lofoten un will dor de Knütten vun sien Leven opdröseln. Wat weer un wat blifft, wat hett he verloren un wat schall noch kamen? Un wat warrt mit em, denn he markt nu in't Öller ümmer mehr: de Welt is in anner Hannen gahn. Wodennig schall he dor mit ümgahn?

Mit düt Book hett uns de Schrieversmann ut Marne en Stück plattdüütsche Literatur schenkt, wat uns mitnehmen un tofaten kriegen deit. Reimer Bull leev vele Johren in Langwedel un storv 2012 mit 79 Johren. Bet hen na den Rohstand weer he Perfesser för Düütsch un Nedderdüütsch an de CAU in Kiel. För sien Verdeensten um de plattdüütsche Spraak hett he en Reeg vun Priesen kregen, ok den Kappelner Literaturpries un de Lornsenkeed vun den Sleswig-Holsteenschen Heimatbund. Vele Johren lang weer he Vörsitter vun de Klaus-Groth-Sellschop. Dat Book "Lange Nachten ünner de Sünn" is dat letzte Book vun em, mag ween, ok dat wichtigste. Man ok de annern Böker vun em sünd afsluut dat Lesen weert.

Bullerdiek, Bolko "Bullerdiek sien Buddelbreven. Vertellen un Gedichten" (Quickborn-Verlag 2018, 184 S. 12,80 €)

Bolko Bullerdiek, de Kappelner Literaturpriesdreger vun 2018, hett in düt Book öllere un niege Texten tosamenstellt. Dat Lesen lohnt sik! Bi de "Afrikaanschen Geschichten" wiest he, dat Texten in plattdüütsche Spraak nich blots in'n Noorden vun Düütschland sik todregen mööt. De Autor, de in Tansania op de Welt kamen is, tekent uns Biller vull Indruck ut Süüdafrika. man ok de "Hamborger Geschichten" faszineert mit ehren deepdenkern Inhoolt un mit de snaakschen Lüüd. Worüm dat Book "Buddelbreven" = Flaschenpost heten deit? Dat köönt de Leserinnen un Lesers sülfst rutfinnen. Un noch wat: een vun de eersten un bekanntesten Buddelbreven smeet Kolumbus in dat Johr 1493 in de See

Swartsuer. To’n Gräsen, Gruveln, Grienen. Rutgeven vun Bolko Bullerdiek un Dirk Römmer (Rostock: Hinstorff 2002. 196 S.) Dat Book is nich mehr op den Markt, man licht över’t Nett to kriegen.

„Ik seh Egon un Erwin noch vör mi: mit de Been na baven bi uns op’n Hoff, de korten Been baven anbunnen an en Ledder. Den Buuk opsneden, de Hoor afschraapt, de Innereen rut. Doot de beiden. Se harrn sik wehrt, harr nix holpen, harr nix nützt. Slacht wöörn se, de Söhns vun Erika, uns groot Söög“.
So geiht dat los in’t Vörwoort vun düt besünner Book. Man dat geiht natürlich nich blots um dat Swienslachten. „Swartsuer“ steiht för gräsige Geschichten ut de plattdüütsche Literatur – un dor gifft dat en Barg vun: de Traditschoon fangt an op de engelschen Inseln in’t 19. Johrhunnert, dor is de „gothic novel“ begäng. Un de een oder anner Geschicht is denn op Platt översett. Man ok in de nedderdüütsche Literatur finnt wi ehr, meisttiets ut den Tiet vun den Expressionismus, so as bi Hermann Bossdorf un Gorch Fock. Ok de Schrieverslüüd vundaag hebbt ehren Spaaß an dat Grugen, Carl Groth un Heinke Hannig un vele annern ok.

Dat Lesen lohnt sik, denn vele wunnerbore Texten finnt wi blots hier.

Droste, Georg "Ottjen Alldag un sien Lehrtied. En plattdüütsch Vertellsel ut’n Bremer Koopmannsleven" (Kellner 2013. 14,90 €)

Georg Droste (1866-1935) is dor op de Welt kamen, wo sien Geschichten speelt: an dat Bremer Över vun de Werser, direkt achter den Oosterdiek. He lehr Bookbinner un worr blind mit 20 Johren. So müss he as Korfmaker arbeiden, füng denn aver an, mit en Blinnenschrievmaschien Geschichten in’t Bremer Platt to schrieven. Dat bekannteste Wark vun em is de Ottjen-Alldag-Trilogie.

Hier in den tweeten Band vun de Trilogie geiht dat um den Weg in’t Leven vun den jungen Mann. He lehr op Koopmann un beleev en Barg in düsse Johren. Düt Book keem toeerst in dat Johr 1915 rut. Düsse Utgaav is in twee Spraken rutgeven. Wokeen mal hören will, woans sik dat Bremer Platt anhören deit, de kann de Texten över ottjen Alldag ok op de Siet vun dat Institut für niederdeutsche Sprache in Bremen anhören.

In Hoch und Platt. Übers. v. Rita Schlöndorff.

Fehrs, Johann Hinrich "Maren. En Dörproman ut de Tiet 148/51" (Hamburg: Verlag der Fehrs-Gilde. Nur noch antiquarisch erhältlich)

Johann Hinrich Fehrs (1838-1916) höört in de Reeg vun de groten nedderdüütschen Klassiker. He gellt as de Novellenschriever ünner de Dichterslüüd. Man bekannt worrn is he mit den Dörpsroman „Maren“, de in dat Johr 1907 op den Markt kamen is un bet in uns Tiet as een vun de besten plattdüütschen Romans gellt.

Fehrs is in Möhlenbarbek op de Welt kamen – düt lütte Dörp dicht bi Itzhoe is denn ok dat fiktive „Ilenbek“ in sien Wark, en Mikrokosmos, de för dat Leven un de Tiet domals steiht un uns ok vundaag noch veel to seggen hett. As Schoolleider vun en Deernsschool is he in Itzhoe bekannt ween. De Fehrs-Gill kümmert sik siet 1916 um dat Wark vun Johann Hinrich Fehrs un sorgt sik um gode plattdüütsche Literatur.

Gauert, Heiko "Die Geschichte der plattdeutschen Sprache" (Hamburg: Quickborn 2017. 7,80 €)

Nix geiht an Heiko Gauert vörbi, wenn dat in Sleswig-Holsteen um de plattdüütsche Spraak geiht. Man wenn dat um de Geschicht vun uns schöne ole „Sassenspraak“ geiht, denn is he de Experte överhaupt.

„Op Plattdüütsch heet dat Moin“ – so heet en Vördragslesung, de Heiko Gauert siet över 20 Johr nu al meist 500 Mal holen hett. Un he hett ümmer wedder beleevt, wo dull sik dat Publikum wunnert hett, wat he över de grootordige Geschicht vun de Regionalspraak Nedderdüütsch to vertellen weet. Woveel Wöör ut de Tiet vun de Hanse – domals weer Platt de Verkehrsspraak – in de noordeuropääschen Spraken bleven sünd, dat is gewaltig. Wat bringt düt Book röver? Platt hett en groten Mehrweert för uns Minschen vundaag, is en gode Grundlaag för junge Lüüd, ehr dat se Ingelsch lehren doot. Un wi köönt all ganz liek in de Rüch ween, wenn wi noch blots Hooch-, sünnern ok noch Plattdüütsch snacken köönt. Dat Book is wat för jedereen, kortwielig un intressant. Un wokeen Heiko Gauert mal tohören müch, de schall sik geern bi em mellen.

Gauert, Heiko: Nich ümmer liekut (Hamburg: Quickborn 2020. 176 S. 10,80 €)

Heiko Gauert (*1949) is heel un deel bekannt in de plattdüütsche Welt sünnerlich ok bi den Sleswig-Holsteenschen Heimatbund, in’t Präsidium un as Maat in den Plattdüütschen Raat.
Boren is he in Eckernföör, opwussen in Viöl, hett as Schoolmeister veel vun Sleswig-Holsteen sehn, toletzt as Schoolleider in Hohenlockstedt in’n Kreis Steenborg. Man nevenbi is he ümmer ok Journalist un plattdüütsche Autor ween.

In düt Book hett he plattdüütsche Geschichten un Vertellen ut 25 Johr Schrieven tosamenstellt. Mit sien Vertellkunst wiest uns de Schriever, dat de Heven nich jümmers vull vun Vigeliens hangen deit, dat in’t Leven nich jümmers allens glatt geiht. He vertellt, wat anners worrn is un dorvun, dat een af un an mal düchtig op den Holtweg ween kann. Aktuell is düt niege Book de Johrsgaav vun de Fehrs-Gill, in de Heiko Gauert ok Maat is.

Groth, Klaus "Quickborn" (Heide: Boyens 2019. 19,90 €)

Klaus Groth (1819-1899), de plattdüütsche Dichter ut Heid in Dithmarschen, hett mit sien Wark dorför sorgt, dat de plattdüütsche Spraak wedder en Literaturspraak worrn is. Mit den Sammelband „Quickborn“ is he in den düütschen Kanon vun de Literatur rinkamen. De Söhn vun en Möller ut Lüttenheid gellt bet vundaag hen as de „Goethe vun de Plattdüütschen“. In dat Johr 2019 hett man överall in Sleswig-Holsteen den 200. Geboortsdag vun Groth fiert. Sien Naam steiht för gode plattdüütsche Literatur.

In den „Quickborn“ finnt wi de schönsten un bekannsten Gedichten vun Klaus Groth – nich blots för de groten Lüüd, ok för de ganz Lütten is veel dorbi. Vele Gedichten sünd vertont, so as „Mien Jehann“, „De Möhl“ oder ok „Lütt Matten de Haas“. Jedereen schull geern en beten wat vun Klaus Groth kennen.

Kreye, Walter Arthur "Dag un Düüster över de Normandie. En Vertellen" (Verl. der Fehrs-Gilde 1962. 79 S.) Dat Book is nich mehr op den Markt, man licht över’t Nett to kriegen

Walter A. Kreye (1911-1991) is een vun de wichtigsten nedderdüütschen Schrieverslüüd in de Literatur na 1945. Bekannt is he as Schriever vun en ganze Reeg vun Höörspelen. As Ollenborger Jung speelt he ok Theater bi de August-Hinrichs-Bühn, is Regisseur, Översetter un Rundfunkspreker.

De Novell speelt in dat Johr 1946 op en Buernhoff dicht bi Cherbourg in Frankriek. Bernard ut Düütschland kümmt to’n Arbeitsdeenst op den Hoff. To glieker Tiet boot sien Fründ Rolf de Kathedraal in St. Lo wedder op. He will wedder goot maken, wat in’n Krieg tweigahn is. En dramaatsch Novell över Schuld un Vergeven, över Fründ un Fiend in en swore Tiet. Dat is en Stück Tietgeschicht in nedderdüütsche Spraak – rundüm dat Leven vun Düütschen un Franzosen, de den Krieg mitmaakt hebbt, schreven mit veel Deepgang un ok vundaag unbedingt noch dat Lesen weert.

Kropp, Jürgen "Ut de Kehr. Vertellen to'n Smuustern un Gruweln" (Quickborn-Verlag 2017, 219 S., 14,80 €)

De sleswig-holsteensche Schrieversmann Jürgen Kropp schrifft Lyrik un Prosa, man ok Theaterstücken op hoochdüütsch un plattdüütsch. För sien Arbeiden in plattdüütsche Spraak hett he al en Barg Priesen kregen. Dat Book "Ut de Kehr" versammelt sien besten Prosatexten - un de sünd mehr wat to'n Gruveln as to'n Smuustern, un dorbi allerbeste Literatur. Wat schrifft he sülven dorto in de Wöör vörweg? "Mien Vertellen sünd nich jümmer so lustig as de mehrsten Lesers sik dat wünscht, so dat ik amenn mehr Priesen för mien Schrieveree kregen heff, as dat Böker vun mi gifft." Un dormit seggt he wat. Eernsthaftige plattdüütsche Literatur is bannig swoor ünner de Lüüd to bringen. Man wenn wi wüllt, dat uns Spraak noch blifft un ok ehr Sporen leggt, denn bruukt wi so'n Vertellen as Jürgen Kropp de schrieven deit. Dat lohnt sik, sien Texten to lesen, de uns wiest: Dat Leven löppt nich ümmer liekut, mitünner geiht dat blots mit en Ümweg oder um de Eck, en beten wat ut de Kehr. 

Kruse, Hinrich "Weg un Ümweg – Geschichten ut uns Tiet" (Schuster 1979, 2. Aufl., 116 S., 5,80 €)

Hinrich Kruse (1916-1994) is een vun de ganz wichdigen Vertellers; in de plattdüütsch Literatur na 1945 speelt he en bedüden Rull. He gellt as Pioneer vun dat plattdüütsche Höörspeel un he hett ok wunnerbore Lyrik schreven. Sien Kortgeschichten sind deepsinnig un vull passlich Biller, un jüst dorüm warrt he männichmal ok de "Hemingway" vun de plattdüütsche Literatur nöömt. He kann den groten Amerikaner driest dat Water langen.

In düt Book sünd Geschichten vun Minschen, de ut de Spoor lopen sünd, wegen den Krieg oder ok wegen annerswat. Dat egen Beleven as Suldat stickt dor mit binnen, un dat hett den Dörpsschoolmeister ut den Kreis Sebarg nienich loslaten. „De Sünn stunn al deep, do gungen wi vun Frascati den Barg langop …“

Dat gifft ümmer en Weg in Kruses Geschichten, ok wenn düsse Weg meist en Ümweg is un sik oftins blots in'n Kopp vun de Minschen aflopen lett. Minschen in en swore Tiet, un doch kunnen se uns ok vundaag noch bemöten. Ut de 50er Johren sünd düsse Texten, man se gellt noch bet nu hen. Gifft nich soveel plattdüütsche Böker, vun de een dat seggen kann. Düt hier is ut de Tiet un liekers in de Tiet – negenteihn Geschichten över Italien, Russland, de Johren dorna, dat Dörp ... egens blots Geschichten över Minschen. Man dat is al veel – un dat is gode plattdüütsche Literatur, de dat Lesen lohnt.

Lornsen, Boy "Vun Gott un Lüüd" (Quickborn 2018, 104 S., 10,80 €)

De bekannte Kinnerbook-Autor Boy Lornsen (1922-1995) - wokeen kennt nich vun fröher "Robbi, Tobbi und das Fliewatüüt" oder "Williwitt un Fischermann" - hett  ok en ganze Reeg plattdüütsche Böker schreven. De Sylter Jung hett lange Johren in Brunsbüttel as Steenbildhauermeister arbeidt un is denn in't Öller wedder op sien Heimatinsel lannt.

"Vun Gott un Lüüd" versammelt sien besten Texten, Na-Dichtungen op Platt ut de Bibel: "Sien Schöpfung un wat achterno keem" un "Jesus vun Nazareth, en Stremel Weltgeschicht". Dat sünd Riemels op ganz hoge Niveau, lebennig un vull mit Biller. Mit Humor schafft he Parallelen hen na uns Tiet. So hebbt wi dat mit Texten to doon, de uns nadenken laat över uns un uns Welt, över dat, wat wi doon un villicht lever laten schullen - kritisch, man ahn den Wiesfinger na baven. Un so köönt wi över düssen Weg en ganz annern Weg hen na de olen Bibeltexten finnen. "Mit rein gornix füng he an ..." - beter lett sik dat nich utdrücken, woans de leve Gott losleggen dee, sik um uns Eer to kümmern. Dat lohnt dat Lesen un is överto en goden Weg, in plattdüütsche Literatur intostiegen.

Norddeutscher Rundfunk (Hrsg.) "Hör mal ’n beten to. Geschichten aus 60 Jahren" (Hamburg: Quickborn 2017. 120 S. 12,80 €)

In düsse Anthologie finnt wi de besten Texten ut de bekannte Reeg bi den NDR, de „Marke“ Hör mal ’n beten to – plattdüütsche Geschichten, de ut den Alldag bi uns in’n Noorden vertellt. Eenmal dör söss Johrteihnte hendör – bunt un verscheden sünd de korten Geschichten, de in’n Loop vun de Johren ümmer en beten knapper worrn sünd.

Dat füng an mit Rudolf Kinau, Irmgard Harder is dorbi –Ina Müller schall nich vergeten warrn, vundaag is dat Matthias Stührwoldt, aver ok de junge oostfreessche Stimm Annie Heger. De versammelten Geschichten sünd keen hoge Literatur, se köönt uns aver wiesen, wat een op Platt utdrücken un verkloren kann. De Lesers köönt sik en Bild maken – un wenn se denn wüllt, ok en ganze Book vun de enkelten Autorinnen un Autoren lesen.

Ohm, Heinrich: De Mohls. En plattdüütschen Familienroman (Plaggenhauer 2006. 380 S. 29,90 €) Das Book gifft dat nich mehr in den Verlag, also Ogen op in’t Nett!

Heinrich Ohm (1923-2011) ut Oha in’n Kreis Rendsborg-Eckernföör weer een vun de eersten Deelnehmers bi de Schrievwarksteden vun den SHHB. Un he höör to de wenigen Lüüd, de naher „lange Stücken“ schreven hebbt.

Heinrich Ohm schrifft en Familiensaga, de in dat Johr 1761 anfangen deit. Üm de Tiet siedelt sik de Lüüd in dat Eidermoor bi Rendsborg an. Över twee Johrhunnerten bet hen na dat Johr 1968 geiht de Geschicht vun en Familie, de ok de Geschicht vun dat Land Sleswig-Holsteen is. Swore Arbeit, Füer, braken Dieken un Krieg – man ok de Drööms vun de Minschen, vun Leev un Wünschen, vun dat, wat de Sellschop op-dwingen deit und wat sik för den Minschen nich ännern lett.
Ohm schrifft in de Traditschoon vun den Realismus vun dat 19. Johrhunnert, so as ok Fritz Reuter schreven hett. Op meist 400 Sieden löppt dat Leven vun Hans un Hinne Mohl, vun de Fruens un de Kinner. De Lesers hebbt ehr Wark to doon, dat leest sik nich so evenweg as so männich anner plattdüütsch Book mit korte un knappe Geschichten. Se mööt sik mitünner dörchbieten, man de Personen staht jüm vör Ogen, – un spannend blifft dat bet hen na den letzten Satz: „Nu is’t to Enn.“

Peters, Friedrich Ernst "Baasdörper Krönk" (Husum Druck 1986, 2. Aufl. 320 S. 19,95 €)

Na Johann Hinrich Fehrs sien „Maren“ hebbt wi hier den eersten Roman, de vun dat Leven in en Dörp in Holsteen vertellt. De Leser föhlt sik as rindükert in de Tiet üm 1900. Dor röög sik wat in dat lütte Dörp, de niege Technik keem, de Wannerarbeiders kemen in’t Land un bröchen ehr Spaghetti mit – de Bahn worr buut. Veel Opregen bi de Lüüd, un allens vertellt in en wunnerbor lebennig Platt. „Dat lett meist so, as wenn all Lüüd vun wiet un siet afsluuts na Baasdörp trecken wullen.“ So de eerste Satz in düt Book – un glieks müch man wiederlesen.

De Schrieversmann Friedrich Ernst Peters harr en Oog för de Welt üm sik – liekers tro he sik nich, düt Book to Leevtieden ünner de Lüüd to bringen. He wull de Minschen ut sien Dörp nich op de Fööt pedden. Sien Dörp weer Blickstedt bi Sleswig, man he nööm dat fiktiv „Baasdörp“. Wolfgang Lindow un Paul Selk hebbt dat na sienen Dood rutgeven. Bet vundaag hen hebbt wi nich veel plattdüütsche Romanliteratur. Düssen Klassiker schull jedereen leest hebben.

Över uns un anner Lüüd. Rutgeven vun den Sleswig-Holsteenschen Heimatbund (Hamburg: Quickborn 2020. 144 S. 14,80 €)

Över uns un anner Lüüd- So heet en niege Anthologie, rutgeven vun den Heimatbund Sleswig-Holsteen un mit Texten ut 30 Johr Schrievwarksteed.

As en bunten Billerbagen mit ganz verscheden Texten, schreven vun 30 Schrieverslüüd över all de Johren – so köönt wi düt Book lesen un uns över de velen kreativen Ideen vun de Warksteed-Lüüd freuen. Wat hebbt de nich allens lehrt över de Tiet! Biografisch schrieven, en anner Perspektiv bruken, en Dialog torechtmaken, vun en Satz weg- un op en Satz toschrieven. Sogor dat Schrieven vun en Roman stünn mal op den Stünnenplaan.

En Romananfang as Bispill is ok dorbi, jüst so as dat Torüchgahn in en anner Tiet, Vertellen ut de Sicht vun en Saak oder ok de een oder anner Krimi. So köönt sik de Lesers en Bild maken, wat een in so en Warksteed allens mitkriegen kann un finnt villicht sülven mal den Dreih för dat Schrieven. Man anners hebbt wi en feine Geschichtenbook to’n Smökern, man ok en lütten Utsnitt ut 30 Johr Schrieven mit Eernsthaftigkeit un Kreativität. Un wichtig: hier steiht uns Spraak nicht in de Eck vun Dööntjes un Klamauk, sünnern warrt bruukt as Literaturspraak vun’t Allerbeste.

Weinreich, Ulla/ Bach Ipsen, Michael "Grenzsprachen" (IFB Verlag Deutsche Sprache 2020, 203 S. 21,40 €)

100 Johr düütsch-däänsche Grenz. Egentlich schull 2020 en Jubeljohr warrn, man ut Grünnen, de wi kinnt, is dor nix vun worrn. Meist nix. En poor Parlen kaamt in`n Schadden vun de Pandemie jo liekers vör Dag. To`n Bispeel dat Book, wat de IFB Verlag Deutsche Sprache nu rutbröcht hett. En Book op Düütsch, un wenn Du dat ümdreihst, denn hest dat allens nochmal op Däänsch vör di. „Grenzsprachen“ oder op Däänsch „Sprog på Grænsen“ heet dat tweesprakig Wark sodennig un versammelt verscheden Opsätz to de Spraken, de ok 1920 al in Noord un Süüdsleswig snackt worrn sünd: Däänsch, Synnejysk, Düütsch, Freesch, Plattdüütsch.

Wo wi en lieken Weg gaht, dor is dat sachts nich dumm, sik förenanner to interesseren, sünnerlich, wenn wi so dicht bienanner wahnt. Dat is dat grote Verdeenst vun dat Book „Grenzsprachen: Wi höört wat vun de Navers un kinnt uns hier un dor sülvst wedder. De glückliche Tosamenstellen vun Ulla Weinreich un Michael Bach Ipsen warrt de tokamen Daag mien Summerlektüre.